خلاصه ساعتیاخبار
سایه جنگ بر صنعت گردشگری جهان؛ هشدار پزشکیان به آمریکا و پیمان تجاری ۳.۷ میلیارد پوندی بریتانیا با اعراب
شرکت هواپیمایی ایزیجت از کاهش رزروها و افزایش هزینههای سوخت به دلیل تنشهای منطقهای خبر داد. همزمان، رئیسجمهور پزشکیان فشار آمریکا را «توهم» خواند و بریتانیا با کشورهای حاشیه خلیج فارس قرارداد تجاری بزرگی امضا کرد.
- طلای ۱۸ عیار، هر گرم۲۳٬۲۸۱٬۳۱۴ تومان+۱۷٫۹%
- بیتکوین۶۰٬۱۶۰ دلار−۲۲٫۸%
نرخها هر دقیقه بهروز میشوند. «هنگام انتشار» نرخی است که در زمان انتشار این مطلب ثبت شده است.
نکات کلیدی
- ۱هزینه گزاف بلاتکلیفی: فشار بر گردشگری و انرژیپیامدهای درگیریهای اخیر پیرامون ایران، بسیار فراتر از خطوط مقدم جبهه احساس میشود.
- ۲ایستادگی تهران و بنبست دیپلماتیکرئیسجمهور مسعود پزشکیان با ارسال پیامی صریح به واشینگتن، ایده تسلیم شدن ایران در برابر فشارهای آمریکا را «چیزی جز توهم» ندانست.
- ۳نقشه جدید اقتصادی: چرخش بریتانیا به سمت خلیج فارسدر حالی که ایران در چرخه تحریمها و اصطکاکهای ژئوپلیتیک گرفتار مانده، همسایگان عرب در حال گسترش تهاجمی افقهای اقتصادی خود هستند.
- ۴بحران انرژی و چرخش سبز جهانیدر یک نقطه عطف تاریخی، تولید برق بادی و خورشیدی برای اولین بار در مقیاس ماهانه جهانی از نیروگاههای گازسوز پیشی گرفته است.
هزینه گزاف بلاتکلیفی: فشار بر گردشگری و انرژی
پیامدهای درگیریهای اخیر پیرامون ایران، بسیار فراتر از خطوط مقدم جبهه احساس میشود. شرکت هواپیمایی ایزیجت (EasyJet) در تازهترین گزارش خود از کاهش چشمگیر رزرو سفرهای تابستانی خبر داده است. این شرکت اعلام کرد که اعتماد مصرفکنندگان به دلیل بیثباتی منطقهای متزلزل شده و بسیاری از مسافران برنامههای خود را به تعویق انداختهاند. نکته بحرانیتر برای این شرکت، ضرر ۲۵ میلیون پوندی تنها در ماه مارس بابت افزایش قیمت سوخت هواپیماست؛ نتیجه مستقیم نوسانات در بازارهای انرژی که با تشدید تنشها میان ایران، اسرائیل و ایالات متحده آغاز شد. این «مالیات جنگ» بر انرژی، یادآور این واقعیت است که جنگهای مدرن بلافاصله بر زنجیرههای تأمین جهانی و رفتار مصرفکننده تأثیر میگذارند.
برای خواننده ایرانی، این روند مانند یک تیغ دو لبه است. از یک سو، نقاط فشار جهانی را نشان میدهد که تهران بر آنها تأثیرگذار است، و از سوی دیگر، انزوای اقتصادی ناشی از تنشهای طولانیمدت را برجسته میکند. در بازار تهران، قیمت دلار با رشدی اندک از ۱۷۹,۶۰۰ به ۱۸۰,۰۰۰ تومان (+۰.۲٪) رسید که نشاندهنده احتیاط معاملهگران محلی است که چشمانداز نزدیکی برای تنشزدایی نمیبینند. وقتی شرکتهای هواپیمایی بزرگ جهان از بحران مالی ناشی از جنگهای منطقهای سخن میگویند، این امر معمولاً پیشدرآمدی بر رکود تجارت بینالملل و سختتر شدن فضای تحریمی است که تومان را تحت فشار مداوم نگه میدارد.
ایستادگی تهران و بنبست دیپلماتیک
رئیسجمهور مسعود پزشکیان با ارسال پیامی صریح به واشینگتن، ایده تسلیم شدن ایران در برابر فشارهای آمریکا را «چیزی جز توهم» ندانست. این اظهارات در مقطعی حساس بیان میشود که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با مقامات پاکستانی برای بررسی پیشرفت (یا عدم پیشرفت) مذاکرات غیرمستقیم با ایالات متحده دیدار میکند. رهبری ایران بر مواضع خود پافشاری کرده و سیگنال میدهد که علیرغم فشارهای اقتصادی و حضور نیروهای نظامی آمریکا و اسرائیل، جمهوری اسلامی از موضع ضعف مذاکره نخواهد کرد. این رویکرد برای تقویت حمایت داخلی و ارسال پیام به متحدان منطقهای طراحی شده است که عمق راهبردی تهران همچنان دستنخورده باقی مانده است.
با این حال، واکنش بازار به این سخنان روز به روز کمتر میشود. در حالی که قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار با رشدی اندک به ۱۹,۷۵۰,۹۱۱ تومان (+۰.۲٪) رسید، سکه امامی با کاهش ۰.۵ درصدی به ۱۹۲,۵۰۰,۰۰۰ تومان سقوط کرد. این واگرایی نشان میدهد که اگرچه «عامل ترس» قیمت پایه طلا را بالا نگه داشته، اما تقاضای واقعی برای سکههای سرمایهگذاری کاهش یافته است؛ شاید به این دلیل که نقدینگی به سمتهای دیگری هدایت شده یا سرمایهگذاران نسبت به چرخه تکراری تهدیدها بیحس شدهاند. بنبست دیپلماتیک تضمین میکند که «حق بیمه جنگ» در هر معاملهای در بازار ایران لحاظ شود و بهبود قابل توجه ارزش تومان در کوتاهمدت را بعید میسازد.
نقشه جدید اقتصادی: چرخش بریتانیا به سمت خلیج فارس
در حالی که ایران در چرخه تحریمها و اصطکاکهای ژئوپلیتیک گرفتار مانده، همسایگان عرب در حال گسترش تهاجمی افقهای اقتصادی خود هستند. بریتانیا به تازگی یک قرارداد تجاری تاریخی به ارزش ۳.۷ میلیارد پوند با شش کشور حاشیه خلیج فارس نهایی کرده است که حدود ۵۸۰ میلیون پوند از تعرفههای صادراتی بریتانیا را حذف میکند. این قرارداد تنها درباره کالاهای ارزانتر نیست؛ بلکه یک بازآرایی استراتژیک است. بریتانیا با تعمیق روابط با شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، آینده انرژی و مسیرهای سرمایهگذاری خود را تضمین میکند و عملاً یک بلوک اقتصادی قدرتمند ایجاد میکند که بیثباتیهای سنتی خاورمیانه را دور میزند.
این تحول باید به عنوان زنگ خطری برای تغییر موازنه قدرت در منطقه تلقی شود. در حالی که کشورهای حاشیه خلیج فارس به طور عمیقتری با اقتصادهای غربی ادغام میشوند، شکاف اقتصادی بین ایران و همسایگانش مدام بیشتر میشود. در حالی که تهران از «توهم» تسلیم سخن میگوید، کشورهای عربی در حال ساختن واقعیتِ سلطه تجاری هستند. این چرخش در بازآرایی انرژی جهانی نیز مشهود است؛ حتی عربستان سعودی مجبور شده مصرف داخلی خود را تنظیم کند، اما همچنان شریک اصلی تجارت غرب باقی مانده است. برای ایران، خطر تنها شکست نظامی نیست، بلکه تبدیل شدن به یک پاورقی اقتصادی در منطقهای است که بدون او در حال حرکت به جلوست.
بحران انرژی و چرخش سبز جهانی
در یک نقطه عطف تاریخی، تولید برق بادی و خورشیدی برای اولین بار در مقیاس ماهانه جهانی از نیروگاههای گازسوز پیشی گرفته است. این تغییر توسط همان بحران انرژی که خاورمیانه را در بر گرفته، تسریع شده است. از آنجایی که گاز به دلیل بسته شدن تنگه هرمز و بیثباتی منطقهای گرانتر و غیرقابل اعتمادتر شده است، کشورها در حال تسریع انتقال خود به سمت انرژیهای تجدیدپذیر هستند. در استرالیا، دولت حتی در حال بررسی تمدید کاهش مالیات سوخت است تا شهروندان را در برابر افزایش قیمتهای ناشی از درگیریهای خاورمیانه محافظت کند. این روند جهانی نشان میدهد که «سلاح نفت» در حال از دست دادن برندگی خود است.
برای اقتصاد ایران که به شدت به صادرات هیدروکربن وابسته است، این گذار یک تهدید وجودی است. اگر جهان با موفقیت به سمت انرژیهای تجدیدپذیر و مسیرهای تجاری جایگزین حرکت کند، اهمیت استراتژیک تنگه هرمز در دهههای آینده کاهش خواهد یافت. وضعیت فعلی بازار که طلا را در سطح خیرهکننده ۴,۵۳۳ دلار در هر اونس نشان میدهد، نشانگر بیثباتی جهانی است، اما روند بلندمدت به سمت اقتصاد پسا-نفتی است. اگر تهران نتواند راهی برای تثبیت روابط و تنوع بخشیدن به اقتصاد خود بیابد، ممکن است خود را در حالی ببیند که دارایی استراتژیکی به نام نفت را در دست دارد که جهان به طور فزایندهای مصمم است بدون آن زندگی کند.